Czy każda inwestycja musi się kończyć procesem?

28.05.2019
Krzysztof Kwaśniewicz
artImg

W przypadku roszczeń z umów o roboty budowlane strony, licząc na polubowne rozwiązanie sporu, często decydują się skorzystać z instytucji zawezwania do próby ugodowej (art. 184 i następne k.p.c.). Sądem właściwym dla rozpoznania takiego wniosku (i zatwierdzenia ewentualnej ugody) będzie sąd powszechny – sąd rejonowy ogólnie właściwy dla przeciwnika. Zazwyczaj wystąpienie z zawezwaniem do próby ugodowej do sądu powszechnegopowoduje przerwanie biegu przedawnienia roszczenia i w przypadku niedojścia do ugody, strona kieruje pozew do właściwego sądu. Jednak w przypadku roszczeń z umowy na bazie FIDICa często może powstać poważna wątpliwość czy takie wystąpienie z zawezwaniem do próby ugodowejskutecznie przerwie bieg przedawnienia, skoro w tego typu umowach bardzo często zastrzegana jest właściwość sądu polubownego (np. SA KIG). 

Przerwanie biegu przedawnienia – uwagi ogólne

Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c.: bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem (lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju) albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia (lub ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia). Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo (art. 124 § 1 k.p.c.). Zatem (nominalnie) wystąpienie z zawezwaniem do próby ugodowej do sądu powszechnegoz wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej stanowi „czynność przed sądem powołanym do rozpoznania sprawy, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia” (na marginesie odnotowując orzecznictwo sądowe wskazujące na przypadki pozorności takich czynności, jako nienastawionych w istocie na dochodzenia roszczenia).  Jednakże w przypadku roszczeń z kontraktów na bazie FIDIC sprawa przerwania biegu przedawnienia roszczenia przez wystąpienie z zawezwaniem do próby ugodowej nie jest tak oczywista.

Wystąpienie z zawezwaniem do próby ugodowej do sądu powszechnego- wątpliwości w przypadku zapisu na sąd polubowny

Wątpliwość co do osiągnięcia skutku przerwania biegu przedawnienia roszczenia wynika z tego,  że można spotkać się z zarzutem, iż jedynie sąd polubowny (np. Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej) jest sądem właściwym w zakresie sporów pomiędzy stronami. W konsekwencji wystąpienie z zawezwaniem do próby ugodowej do sądu powszechnegonie powinno wywoływać skutku przerwania biegu przedawnienia, gdyż „nie jest to sąd właściwy do dochodzenia roszczenia”.

Wystąpienie z zawezwaniem do próby ugodowej i przerwanie biegu przedawnienia – wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie

Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2013 r.  (sygn. akt. I ACa 960/12, Lex nr 1289619)”Nieprzekonywające są argumenty, że zapis na sąd polubowny wyłącza możność skorzystania z drogi – postępowania o zawezwanie do próby ugodowej przed sądem powszechnym art. 185 k.p.c.Nie stoi to bowiem w sprzeczności z celem samego zapisu na sąd polubowny, a nie miał tu miejsca przypadek wystąpienia wprost z pozwem do Sądu państwowego i odrzucenie pozwu, w zw. z zarzutem zapisu na sąd polubowny”. Dalej Sąd Apelacyjny wyraźnie stwierdza, że „wniosek o zawezwanie do próby ugodowej jako czynność podjęta przed właściwym organem- sądem państwowym, przed którym możliwe było zawarcie ugody sądowej – wywoła skutek materialnoprawny, w postaci przerwania biegu przedawnienia roszczenia co do przedmiotowej wierzytelności wraz z odsetkami art. 123 § 1 pkt 1 kc)”. Pogląd ten należy uznać za właściwy i uzasadniony.  Podkreśla on znaczenie konsekwentnie wskazywanego postulatu ustawodawcy dążenia i popierania prób polubownego rozstrzygania sporów.  Trzeba zwrócić uwagę, że jeżeli poprzez istnienie zapisu na sąd polubowny tylko ten sąd mógłby być uznany za „właściwy” w rozumieniu art. 123 § k.c. to oznaczałoby, że ewentualna ugoda zawarta przez strony przed sądem powszechnym musiałaby być uznana za niedopuszczalną. Tymczasem niewątpliwe zawarta przez strony przed sądem powszechnym ugoda w sprawie roszczenia wynikającego z umowy zawierającej zapis na sąd polubowny byłaby skuteczna. Wystąpienie z zawezwaniem do próby ugodowejdo sądu powszechnego powinno więc przerywać bieg przedawnienia.

Zarzut zapisu na sąd polubowny na etapie postępowania o zawezwanie do próby ugodowej

Pewną ciekawostką może być jeszcze kwestia: jaki wypływ na ustalenie, żewystąpienie z zawezwaniem do próby ugodowej do sądu powszechnegoprzerywa bieg przedawnienia roszczenia mogłoby mieć podniesienie zarzutu niewłaściwości sądu powszechnego. Przy czym nie chodzi tu o zarzut podnoszony na etapie rozpoznawania samego powództwa przez sąd polubowny (a następnie jako zarzut wobec wyroku sądu polubownego rozpoznawany przez sąd powszechny w wyniku skargi od wyroku sądu polubownego). Chodzi o najwcześniejszy możliwy etap sporu tj. podniesienie takiego zarzutu w toku postępowania z zawezwania do próby ugodowej. Trzeba bowiem pamiętać, że zarzut zapisu na sąd polubowny rozpoznawany jest jedynie na wniosek strony, nigdy z urzędu.  Zgodnie z art. 1165 § 1 k.p.c. zarzut niewłaściwości sądu powszechnego (zarzut zapisu na sąd polubowny) powinien zostać podniesiony przez pozwanego/uczestnika postępowania nieprocesowego bezpośrednio po otrzymaniu pozwu lub wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego, przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.  Oznacza to, że z podniesieniem takiego zarzutu nie można byłoby czekać do doręczenia pozwu przez sąd polubowny. Zarzut taki musiałby zostać podniesiony znacznie wcześniej – właśnie na etapie postępowania przed sądem powszechnym tj. w odpowiedzi na wniosek o zawezwanie do próby ugodowej (względnie podczas posiedzenia sądowego, jeżeli nie była składana odpowiedź na zawezwanie).

Literalnie teza z powołanego wyroku Sad Apelacyjnego w Warszawie sugeruje, że okoliczność taka nie powinna mieć wpływu na stwierdzenie, że doszło do przerwania biegu przedawnienia. Jednakże uzasadnienie powołanego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie daje podstaw do stwierdzenia, że sąd w ogóle rozważał taki scenariusz (stan faktyczny sprawy tego nie potwierdza).

Podsumowanie

Podsumowując, stanowisko iż wystąpienie z zawezwaniem do próby ugodowej do sądu powszechnego nie przerywa biegu przedawnienia roszczenia, dla którego zastrzeżono właściwość Sądu Arbitrażowego przy KIG należy uznać za nieprzekonywujące.

autor name

Krzysztof Kwaśniewicz

radca prawny
Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Wrocławskiego, aplikację radcowską odbywał w Okręgowej Izbie Radców Prawnych we Wrocławiu, radca prawny od 2006r. Z Kancelarią związany od 1999 r., od 2008 r. wspólnik Kancelarii. Od 1 października 2014 r. pełni funkcję Prezesa Kancelarii.

Czy każda inwestycja musi się kończyć procesem? Casus Iuris Radca Prawny Wrocław

Casus Iuris 2019Korzystanie ze strony oznacza akceptację wykorzystywania plików "cookies".